De Renteaftrek in Europa
Hypotheekrenteaftrek is een belastingmaatregel waarmee rentelasten als gevolg
van hypotheekkosten voor een eigen woning fiscaal aftrekbaar worden gemaakt.
Nederland
Hypotheekrenteaftrek is in Nederland een voordeel in de belasting voor bezitters
van een eigen woning. In de Wet op de inkomstenbelasting 2001 wordt geregeld dat
betaalde rente over de hypotheek van de eigen woning kan worden afgetrokken van
het belastbaar inkomen in de inkomstenbelasting in Box 1. De regeling bestaat in
gewijzigde vorm al sinds 1914. De aftrek is ten hoogste voor 30 jaar van kracht,
een beperking die in 2001 werd aangebracht.
De Hypotheekrenteaftrek is ingesteld om het eigen woningbezit te stimuleren,
door de aanschaf van een koopwoning voor meer mensen mogelijk te maken.[1] Tot 1
januari 2004 was de hypotheekrente onbeperkt aftrekbaar. Sinds die datum is de
bijleenregeling van kracht, waardoor overwaarde die ontstaan is ten gevolge van
verkoop van een huis gebruikt moet worden voor de nieuwe hypotheek. De
resulterende hypotheekaftrek is daarmee lager. Het eigenwoningforfait is komen
te vervallen voor eigenwoningbezitters zonder hypotheekrenteaftrek.
In de Nederlandse politiek is de hypotheekrenteaftrek omstreden: het H-woord
gold lange tijd als een politiek taboe, en is dat nog steeds voor sommige
politieke partijen, zoals de VVD. De aftrekpost zou volgens voorstanders van
(gedeeltelijke) afschaffing op termijn niet meer op te brengen zijn. De
verminderde inkomsten op de Nederlandse overheidsbegroting vanwege de
hypotheekrenteaftrek was €7 miljard in 2004 en €10 miljard in 2005. Starters op
de woningmarkt zijn bang om netto ineens fors meer te moeten gaan betalen
terwijl degenen die voor hen kwamen net wel de voordelen van
hypotheekrenteaftrek hebben genoten. Die angst is waarschijnlijk terecht, maar
dat effect zal van tijdelijke aard zijn. De verwachting is dat op de langere
termijn de huizenprijzen minder snel zullen stijgen of zelfs zullen dalen als de
hypotheekrenteaftrek afgeschaft wordt.
België
In 2005 heeft België een nieuw systeem van hypotheekrenteaftrek. De aftrek is
een vast bedrag (€ 1870), ongeacht de waarde van huis, dat van toepassing is
zolang de hypotheek nog niet afbetaald is. Daarbovenop komt maximaal de eerste
10 jaar een extra afrek van € 620. Beide bedragen zijn geïndexeerd. Gezinnen met
meer dan drie kinderen krijgen daar bovenop nog €60.
VS
In de Verenigde Staten is de hypotheekrente volledig aftrekbaar (maximaal een
miljoen dollar). Er bestaat geen politieke steun om de
hypotheekrenteaftrekregeling te veranderen. De impact van hypotheekrenteaftrek
is in de VS overigens gering vanwege de veel lagere belastingtarieven.
Zweden
In Zweden is de hypotheekrenteaftrek in 1991 beperkt tot een max van 30% waar
voorheen een maximum van 90% van toepassing was. De afschaffing werd gevolgd
door een recessie. Het is niet duidelijk of de wijziging in de
hypotheekrenteaftrek hier de oorzaak van was. Wel is duidelijk dat het een
versterkend effect heeft gehad.
Engeland
De hyptheekrenteaftrek in Groot-Brittannië is vanaf 1979 uitgefaseerd. Als
eerste werd het aftrekbare bedrag aan een maximum gebonden. Daarna werden de
aftrektarieven verlaagd. Na vijfentwintig jaar is de hypotheekrenteaftrek
uiteindelijk helemaal afgeschaft. De afschaffing heeft niet tot grote problemen
geleid.
* De oorspronkelijke grond voor de hypotheekrenteaftrek is het feit dat de
fiscus het eigen huis als een bron van inkomsten beschouwt; dit inkomen wordt
als eigenwoningforfait (vroeger huurwaardeforfait) belast; zoals gebruikelijk
worden de kosten ter verwerving van deze inkomsten, zoals rente, op het
belastbare inkomen in mindering gebracht. Afschaffing van deze aftrek zou moeten
worden voorafgegaan door het eigen huis fiscaal anders te behandelen, bv als een
eerste levensbehoefte (ev gemaximaliseerd), met het daarbij behorende lagere
BTW-tarief.